PCDJ STEMS: Stems Scheiding

Wat is het?

PCDJ STEMS is een functie binnen bepaalde DJ-software waarmee je in real-time een muzieknummer kunt opdelen in afzonderlijke muzikale elementen.

Je kunt hierbij denken aan de vocals, de drums, de baslijn en de rest van de instrumenten. Dit wordt ook wel 'stems' of 'stems scheiding' genoemd.

In plaats van een volledig gemixt nummer te draaien, krijg je als het ware de losse bouwstenen van de track tot je beschikking. Dit opent een wereld aan creatieve mogelijkheden voor je mixen en live optredens. Het is een revolutionaire stap voorbij traditionele EQ's en filters. Deze technologie is ingebouwd in de software en vereist geen speciale, vooraf bewerkte bestanden.

Je kunt het direct toepassen op je bestaande muziekbibliotheek. Voor veel DJ's verandert dit fundamenteel hoe ze tracks kunnen manipuleren en combineren.

Hoe werkt het precies?

Wanneer je een track laadt in een compatibel PCDJ-programma, analyseert de software het audiobestand met geavanceerde algoritmen. Deze analyse vindt plaats zodra je de track voor het eerst afspeelt of wanneer je de stems-functie activeert.

Het proces gebeurt razendsnel, zodat je direct aan de slag kunt. Na de analyse verschijnen er in de interface meestal vier aparte knoppen of schuifregelaars voor de verschillende stems: vocals, drums, bas en 'other' (overige instrumenten). Door aan deze knoppen te draaien, kun je het volume van elk element afzonderlijk regelen.

Je kunt de vocals volledig dempen voor een instrumentale break of juist alleen de drums en bas laten horen.

De scheiding is niet perfect, maar voor DJ-doeleinden vaak meer dan voldoende. Je kunt de stems ook gebruiken in combinatie met effecten. Zo kun je bijvoorbeeld een echo op alleen de vocals zetten of de drums apart filteren, zonder de rest van de track te beïnvloeden. Deze functionaliteit werkt het beste met elektronische muziek, pop en andere genres waarin productie duidelijk gelaagd is. Bij akoestische of heel complexe klassieke muziek kan het resultaat minder scherp zijn.

De wetenschap erachter

Aan de basis van stems scheiding ligt kunstmatige intelligentie en machine learning. De software is getraind op enorme hoeveelheden muziek waarvan de losse stems al beschikbaar waren.

Zo leert het algoritme welke frequenties en patronen typisch zijn voor vocals, drums, bas en andere instrumenten. Het proces wordt 'bron scheiding' of 'audio source separation' genoemd, zoals in Algoriddim Neural Mix. De AI probeert het omgekeerde te doen van wat een producer doet: in plaats van elementen samen te voegen tot een mix, probeert hij de mix terug te ontleden in zijn componenten.

Dit is een enorm complexe wiskundige opgave. De modellen gebruiken technieken zoals 'spectral analysis' en 'neural networks'.

Ze bekijken het frequentiespectrum van het geluid en proberen te voorspellen welk deel van dat spectrum bij welk instrument hoort. De nieuwere versies van deze technologie worden steeds beter en kunnen steeds fijnere scheidingen maken. Een belangrijke beperking is dat het algoritme werkt op basis van waarschijnlijkheid. Het 'weet' niet zeker wat een vocal is, maar raadt het op basis van geleerde patronen. Daarom hoor je soms artefacten of 'spookgeluiden' wanneer je een stem volledig dempt.

Voordelen en nadelen

Het grootste voordeel is de ongekende creatieve vrijheid. Je kunt mashups maken door de vocals van het ene nummer over de instrumentale basis van een ander te leggen, zonder dat je hiervoor speciale acapella's of instrumentals nodig hebt.

Het maakt je set unieker. Daarnaast biedt het enorme mogelijkheden voor live remixen. Je kunt ter plekke een track verbouwen door elementen weg te laten of te benadrukken. Dit houdt je publiek geboeid en laat je DJ-vaardigheden op een nieuwe manier zien.

Het is ook een krachtig hulpmiddel voor overgangen tussen nummers. Een belangrijk nadeel is de geluidskwaliteit.

Bij het scheiden van stems kunnen er vervormingen of 'bleeding' optreden, waarbij delen van het ene element nog hoorbaar zijn in een ander kanaal.

Voor puristen kan dit storend zijn, vooral op een hoogwaardig PA-systeem. De technologie vereist ook rekenkracht. Het analyseren en verwerken van stems kan je computer of laptop extra belasten, wat kan leiden tot latency of haperingen als je hardware niet krachtig genoeg is.

Het is dus belangrijk om je apparatuur hierop af te stemmen. Daarnaast is het niet voor elk genre even geschikt. Bij heel drukke, gelaagde producties of oude opnames kan de scheiding minder nauwkeurig zijn, wat ten koste gaat van de bruikbaarheid.

Voor wie relevant?

PCDJ STEMS is in de eerste plaats relevant voor de creatieve en technische DJ die zijn of haar sets naar een hoger niveau wil tillen.

Als je graag met acapella's werkt, mashups maakt of live wilt remixen, dan is dit een onmisbare tool. Het geeft je de controle die voorheen alleen in de studio bestond. Ook voor mobiele DJ's of artiesten die met een beperkte muziekbibliotheek werken, biedt het uitkomst.

Je kunt uit één track meerdere variaties halen, waardoor je set gevarieerder klinkt zonder dat je honderden tracks hoeft mee te nemen. Voor de beginnende DJ is het een geweldige manier om de structuur van muziek beter te begrijpen.

Door te spelen met de Serato DJ Pro stems, leer je hoe een track is opgebouwd en welke rol elk element speelt.

Het is een educatief hulpmiddel dat het luisteren verdiept. Professionals in de muziekproductie of voor DJ's die ook produceren, kan het een handig hulpmiddel zijn voor het maken van edits of voor het analyseren van de productie van andere artiesten. Het is echter geen vervanging voor professionele studio-software voor het maken van definitieve producties. Ten slotte is het relevant voor elke DJ die wil experimenteren met Traktor stem decks en zijn geluid wil vernieuwen. In een wereld waarin iedereen dezelfde tracks draait, geeft stems scheiding je de mogelijkheid om je eigen signatuur aan een bekend nummer te geven en je daarmee te onderscheiden.